დღეს სიტყვა „იდიოტის“ მნიშვნელობა ყველამ იცის, ამ სიტყვით ზოგადად სულელ, უმეცარ ადამიანს აღწერენ, მაგრამ ყოველთვის ასე არ იყო. ძველი ბერძნები ამ ტერმინს სულ სხვა მნიშვნელობას ანიჭებდნენ. მას არანაირი კავშირი არ ჰქონდა არც სამედიცინო დიაგნოზთან და არც სისულელესთან, არამედ უბრალოდ გულისხმობდა ადამიანის პოზიციას საზოგადოებასთან მიმართებაში. ვის უწოდებდნენ ადრე „იდიოტებს“ და როგორ დაკარგა ამ სიტყვამ თავდაპირველი მნიშვნელობა?
ძველ საბერძნეთში არსებობდა განმარტება “იდიოტესი” (idiōtēs). სიტყვასიტყვით ნიშნავდა „კერძო ადამიანს“, „იზოლირებულ ადამიანს“. მარტივად რომ ვთქვათ, იდიოტი იყო ადამიანი, რომელიც განმარტოებით ცხოვრობდა და არ მონაწილეობდა არც საზოგადოებრივ და არც პოლიტიკურ ცხოვრებაში.
ისტორიაში პირველმა დემოკრატიამ ბერძნებს საშუალება მისცა, გამოეხატათ თავიანთი აზრი აგორაში, მიეღოთ მონაწილეობა არჩევნებში და ღიად გამოეთქვათ ვინ იყო “მომხრე” ან “წინააღმდეგი” გარკვეული პოლიტიკოსებისა და სოციალური ფენომენების შესახებ. მაგრამ ყველა მოქალაქე არ აფასებდა ასეთ უფლებებს. იყვნენ ისეთებიც, ვინც იგნორირებას უკეთებდა შეხვედრებს, არ იღებდა ხმას და საერთოდ თავს იკავებდა რაიმე სოციალურ-პოლიტიკურ პროცესებში მონაწილეობისგან.
ვისაც აქტიური სამოქალაქო პოზიცია ჰქონდა, „პოლიტესს“ ეძახდნენ. და ვისაც პოლიტიკა არ აინტერესებდა, „იდიოტესს“ ეძახდნენ. ეს არ იყო ამორალური ან ცუდი. მათ უბრალოდ სხვა დამოკიდებულება ჰქონდათ პოლიტიკისადმი. სხვათა შორის, ძველ “იდიოტებს” შორის საკმაოდ პატივსაცემი პიროვნებები იყვნენ. მაგალითად, ფილოსოფოსი დიოგენე, რომელიც ლეგენდის თანახმად ცხოვრობდა კასრში, მიეკუთვნებოდა მოქალაქეების ამ კატეგორიას.
მოგვიანებით სიტყვა „იდიოტი“ ვიწროდ მოაზროვნე, უცოდინარი ადამიანების აღსანიშნავად გამოიყენეს. საუკუნეების შემდეგ ამ სიტყვის გამოყენება დაიწყო რომში. როცა ვინმეს იდიოტას ეძახდნენ, ეს ტოლფასი იყო “უცოდინარის”, “სულელის”.
